Hommage aan Frédéric Devreese II

Frédéric Devreese Deze week vindt in het kader van het Festival van Vlaanderen Mechelen onder het thema ‘Vlaams Erfgoed’ het tweede luik van de hommage aan Frédéric Devreese plaats, en ook nu weer wordt zijn werk geflankeerd door Debussy en Sjostakovitsj.

Debussy en Sjostakovitsj: de ene schreef er jammer genoeg maar één, de ander vijftien: strijkkwartetten. Frédéric Devreese heeft met beide componisten iets gemeen: de liefde voor de klankkleur bij Debussy (zijn strijkkwartet refereert duidelijk aan de Indonesische gamelan) en de filmmuziek bij Sjostakovitsj (de directe expressie die zo kenmerkend is voor filmmuziek, is in zijn uiterst aangrijpende 8ste strijkkwartet aanwezig).
Devreese bewerkt regelmatig bestaande muziek voor andere formaties. Zo ook de Vier korte walsen (voor blokfluitkwartet) en de James Ensor Suite (uit de film, Ik, James Ensor voor koperkwintet), die we nu te horen krijgen voor strijkkwartet. Daarnaast –  op vraag van het Festival van Vlaanderen-Mechelen – is het ook uitkijken naar zijn nieuwste werk.

Sjostakovitsj schreef zijn beroemde Achtste Strijkkwartet in c, opus 110 in de zomer van 1960 na een bezoek aan het door de oorlog getekende Dresden. Volgens de officiële dedicatie is het opgedragen aan de slachtoffers van het fascisme. Dankzij een getuigenis van zijn dochter Galina en een brief aan Isaak Glikman weten we dat Sjostakovitsj het kwartet eigenlijk aan zichzelf opdroeg. Het autobiografische karakter is onmiskenbaar, met het structurele gebruik
van zijn muzikale monogram (DSCH) en overvloedige citaten uit eigen composities. In het kwartet verwerkt hij o.a. thema’s uit zijn eigen Tiende Symfonie en uit het Russische revolutionaire lied ‘Gekweld door bittere gevangenschap’. Verder zijn er toespelingen op Wagners treurmars uit Götterdämmerung en op het tweede thema uit het eerste deel van de Zesde Symfonie van Tsjaikovski. 

Programma :

Spiegel Strijkkwartet
  • Frédéric Devreese, Vier korte walsen
  • Claude Debussy, Strijkkwartet opus 10
  • Frédéric Devreese, James Ensor Suite
  • Frédéric Devreese, Compositieopdracht FvV-Mechelen
  • Dimitri Sjostakovitsj, Strijkkwartet nr. 8 opus 110
Dinsdag 3 oktober om 20.15 u ( inleidende lezing door Tom Janssens om 19.15 u )
Congres- en Erfgoedcentrum Lamot, Auditorium
Beethovenstraat
2800 Mechelen

Meer info : www.festival.be en www.spiegelstringquartet.com

———————————————-

Volgens Frédéric Devreese is het symfonisch orkest het allermooiste instrument. Het biedt een fantastische rijkdom aan mogelijkheden, klankkleuren en complexiteit. Een ideaal medium voor de suite uit André Delvaux’ gelijknamige film L’Oeuvre au Noir .
Devreese’s Vierde pianoconcerto is wellicht het meest bekende. Het kreeg de zeldzame eer om twaalf maal in één week tijd uitgevoerd te worden, en dit tijdens de Koningin Elisabethwedstrijd 1983. Winnaar dat jaar was Pierre-Alain Volondat. Solist in deze uitvoering is Bernard Lemmens, een begenadigd maar veel te bescheiden artiest.
Het laatste werk op het programma is de Eerste symfonie van Sjostakovitsj. Hij begon er aan op 17jarige leeftijd. Geen wonder dat heel wat jeugdige charme en enthousiasme het werk kleuren. Toch was het niet al rozengeur en maneschijn voor de componist: in die periode verloor hij zijn vader, werd hij ernstig ziek en moest hij minderwaardige klusjes aannemen om zijn familie financieel te helpen: ook deze tragiek is in deze symfonie aanwezig.

Er zijn weinig jonge componisten die de kans krijgen om hun eerste grote werk te laten uitvoeren door het toporkest van hun land en onder de aandacht te brengen van internationale beroemdheden. Dmitri Sjostakovitsj was een van de gelukkigen. In 1925 voltooide hij zijn studie aan het Conservatorium
van Leningrad. Zijn eindwerk was een symfonie, die zo in de smaak viel bij dirigent Nikolaj Malko, dat hij haar op 12 mei 1926 met het Filharmonisch Orkest van Leningrad uitvoerde. Bruno Walter bezocht in januari 1927 Leningrad. Sjostakovitsj kreeg de gelegenheid hem de Eerste Symfonie
voor te spelen, met als gevolg dat Walter haar op 6 februari 1928 uitvoerde in Berlijn met het prestigieuze Berliner Philharmonisches
Orchester. In de Verenigde Staten volgden andere grootheden zijn voorbeeld: Artur Rodzinski en Leopold Stokowski voerden de symfonie uit. Arturo Toscanini nam haar op in zijn repertoire vanaf 1931. Darius Milhaud en Alban Berg feliciteerden de jonge componist.
De vroegere werken van Sjostakovitsj, waaronder zijn eerste Symfonie, hebben de vurige, balletachtige energie van Tsjaikovski en Stravinsky, en vaak het sarcasme van Prokovjev. Sjostakovitsj echter nog geen rebel tijdens zijn studententijd. Het is pas na het succes van de Eerste Symfonie dat hij alle remmen losliet en volop ging experimenteren.

Programma :

Nationaal Orkest van België
  • Frédéric Devreese, L’œuvre au noir
  • Frédéric Devreese, Concerto nr.4 voor piano
  • Dmitry Sjostakovitsj, Symfonie nr.1, op.10
Zaterdag 7 oktober om 20.15 u ( inleidende lezing door Yves Knockaert om 19.15 u )
Oude Mechelse Vleeshalle

Huidevettersstraat 7
2800 Mechelen

Meer info : www.festival.be en www.nob.be

Extra : Leven en werk van Dmitri Sjostakovitsj (1906-1975), T. Claehout op www.liberales.be
 
Elders op Oorgetuige : Hommage aan Frédéric Devreese I, 20/09/2006