Messiaens Turangalîla als ode aan de liefde

Erich Auerbach, Olivier Messiaen met de Turangalîla-partituur, Oxford, 28 juni 67 Dit weekend pakt het Nationaal Orkest van België uit met Messiaens Turangalîla-symfonie. Het belang van Olivier Messiaen voor de naoorlogse muziekgeschiedenis valt moeilijk te overschatten. Zijn melodische en ritmische vernieuwingen zetten de toon voor de innovaties van onder meer Pierre Boulez, Iannis Xenakis en Karlheinz Stockhausen.

Olivier Messiaen (1908-1992) schreef kleurvolle en ritmisch zeer complexe muziek, geïnspireerd door een diep religieus geloof, een fascinatie voor vogelgezang en de diversiteit van de natuur. Bovendien was hij gefascineerd door volksmuziek, exotische instrumenten en Oosterse ritmen en slaginstrumenten.Vaak maakte hij gebruik van ingewikkelde ritmische patronen, polytonaliteit en eigenaardige klanken.
Messiaen schreef de Turangalîlasymfonie voor het Boston Symphony Orchestra op vraag van Serge Koussevitzky. Die richtte zich als volgt tot Messiaen: “Schrijf mij om het even welk stuk, in om het even welke stijl, om het even hoe lang, met om het even welke muzikale bezetting…” Het werd een magistrale werk in de vorm van een concertante symfonie en meteen ook een van de topwerken uit de 20ste-eeuwse muziekgeschiedenis.

In zijn ‘Traité de rythme, de couleur, et d’ornithologie’ (1949-1992) schrijft Messiaen het volgende: “De Turangalîla-symphonie is een liefdeslied, een hymne aan een bovenmenselijke, overrompelende, verblindende en grenzeloze vreugde. De liefde is fataal, onweerstaanbaar, allesoverstijgend, …”.

De tiendelige Turangalîla-symfonie maakt samen met ‘Harawi’ en ‘Cinq rechants’ deel uit van een Tristantrilogie uit de jaren 1945-49. In deze drie composities staat de eeuwige liefde, gesymboliseerd door het verhaal van Tristan en Isolde, centraal. De titel Turangalîla verwijst in het Sanskriet naar een spel van creatieve en destructieve krachten. Messiaen trekt alle registers open met een omvangrijk orkest, een substantiële, haast solistische pianopartij en de integratie van de ondes Martenot, een elektronisch instrument met een exotische en etherische klank. Messiaens overvloedige liefdeslied is een hymne voor de vreugde, een imposant geschenk aan het symfonische repertoire.

Programma :

Olivier Messiaen, Turangalîlasymfonie (1946-1948)
Nationaal Orkest van België o.l.v. Pascal Rophé – Steven Osborne, piano – Valérie Hartmann-Claverie, ondes Martenot

Tijd en plaats van het gebeuren :

NOB, Turangalîlasymfonie
Vrijdag 9 februari 2007 om 20.00 u

Bozar – Henry Le Boeufzaal
Ravensteinstraat 23
1000 Brussel
Meer info : www.bozar.be en www.nob.be

———————————————

Zaterdag 10 februari 2007 om 20.00 u ( Inleiding door Jan Christiaens om 19.15 u)
Concertgebouw
’t Zand 34
8000 Brugge

Meer info : www.concertgebouw.be en www.nob.be

Extra : Messiaen op www.essentialsofmusic.com en www.oliviermessiaen.org
‘Olivier Messiaen: les rythmes vivants. De l’amour divin à l’amour humain…’, Olivier Messiaen, Entretiens avec Claude Samuel op www.arsmusica.be

Elders op Oorgetuige :
Tijd, eeuwigheid en andere contrasten ( Olivier Messiaen, Quatuor pour la fin du temps), 9/10/2006
Demonische en hemelse orgelklanken (Olivier Messiaen, Messe de la Pentecôte), 5/10/2006