Erfgoed van morgen

Frederik Croene Jaarlijks – in 2007 is dat op zondag 22 april – organiseren honderden organisaties in het kader van de Erfgoeddag talrijke activiteiten, zoals tentoonstellingen, wandelingen en rondleidingen. Musea, archiefinstellingen, heemkringen, cultuurdiensten… zetten die dag hun deuren open om het publiek te laten kennismaken met het rijke erfgoed uit onze samenleving. Tijdens de Erfgoeddag komen niet alleen de ‘dingen’ (roerend erfgoed) aan bod, maar ook de ‘verhalen’ (immaterieel erfgoed) die we van onze voorouders erfden. De editie 2007 heeft niet echt een thema zoals de voorgaande, maar focust concreet op de waarde(n) van erfgoed. Op die manier wil de Erfgoeddag iedereen laten stilstaan hij het belang van het culturele erfgoed in onze omgeving.

Het Brugse Concertgebouw confronteert die dag hedendaagse muziek, beeldende kunst en architectuur. Frederik Croene speelt pianomuziek van Vlaamse componisten als Franklin Gyselynck, Bart Vanhecke, Paul Craenen, Stefan Van Eycken en Luc Van Hove. Een van de werken op het programma is ‘Campo Minato’ van Stefan Van Eycken. De partituur van deze compositie is het erfgoeddag-object van het Concertgebouw.

In zijn oudste werken zocht Stefan Van Eycken artistieke aanknopingspunten bij de muziek van Michael Finissy en Brian Ferneyhough. Eind de jaren negentig werkte hij aan een cyclus die uit twee materiaaltypes bestaat : passages en obstakels. ‘Campo Minato‘ uit die cyclus is een voorbeeld van een obstakel dat moet overwonnen worden : 19 snaren worden gedurende het hele werk d.m.v. de sostenutopedaal opengelaten. De pianist, die behorlijk wat werk aan de handen heeft, begeeft zich daardoor in een sonoor mijnenveld waarin elke stap aanleiding kan geven tot explosies van verschillende resonaties.

Falco Tunninculus (Torenvalk) van Paul Craenen is ondanks zijn erg concrete naam niet descriptief bedoeld, al is het beeld van een vogel die een prooi zoekt, klappert met zijn vleugels tegen de wind in, maar ter plekke in de lucht hangt, in overdrachtelijke zin wel bepalend. Het eerste deel dateert al van 1998. Paul Craenen voltooide het stuk in 2000 op aandringen van Frederik Croene.

For a better world‘ van Franklin Gyselynck is minder programmatisch opgevat dan de titel laat uitschijnen. De vraag of kunst de wereld kan redden is niet nieuw, en dit avontuurlijke pianowerk lijkt haar eerder te verklanken dan te beantwoorden. Gyselynck zegt daarover : “Deze vierdelige cyclus dient in één geheel met de geleidelijke verovering van de pianistieke klank vertolkt te worden. De organische en serieel evoluerende eenheid van het werk krijgt vooreerst een zo persoonlijk mogelijke, verinnerlijkte en subtiele dimensie, een bijna vitalistische vormontpolooiing en uiteindelijk een meer poëtische en gelouterde belichting.’

De eerste werken van Luc Van Hove zijn nog postromantisch, maar vanaf 1982 – met o.a. Sonatine voor piano op.11– verschuift zijn aandacht van motivisch-thematische vormgeving naar dichte texturen (‘toonwebben’) die hij in het werk van Ligeti en Lutislawski had leren kennen. Er is geen thema meer, maar in plaats daarvan hoor je verschuivingen van het globale web.

In het oeuvre van Bart Vanhecke zijn duidelijk twee perioden te onderscheiden. Vanaf 1997 zijn al zijn composities gebaseerd zijn op één reeks van 54 tonen, oor 1997 werkte Vanhecke vooral rond één tooncentrum per compositie. Om een melodielijn te vermijden, wordt de centrumtoon slechts omringd door secunden en septiemen.
Zowel melodisch als harmonisch dissoneren zijn composities sterk. In Monodie voor piano (1992) bijvoorbeeld draait het hele stuk rond de la. Het begint met een ritmische herhaling van de noot en groeit uit tot clusterakkoorden rond de centrale toon.

Thomas Smetryns liet zich voor ‘Hurt‘, een reeks van 6 korte werkjes, inspireren door de legendarische folkzanger en gitarist Mississippi John Hurt: ” zijn stem, zijn gitaarspel en zijn prachtige teksten vol wijsheid zijn een niet onbelangrijke bron van inspiratie, niet alleen in mijn muziek, maar ook in de dagelijkse omgang met de ‘dingen’ “, aldus Thomas Smetryns.

Programma :
  • Stefan Van Eycken, Campo Minato (1997)
  • Paul Craenen, Falco Tunninculus (2000)
  • Franklin Gyselynck, For a Better World, Part II (1986)
  • Luc Van Hove, Sonatine (1982)
  • Bart Vanhecke, Monodie (1992)
  • Thomas Smetryns, Hurt (2004)
Tijd en plaats van het gebeuren :

Erfgoeddag/ Forum+ : Frederik Croene, Vlaamse hedendaagse muziek
Zondag 22 april 2007 om 14.00 u , 15.30 u en 17.00 u

Concertgebouw
’t Zand 34
8000 Brugge

Meer info : www.concertgebouw.be, www.erfgoedcelbrugge.be en www.frederikcroene.com

Stefan Van Eycken: www.arts.kuleuven.be/matrix
Paul Craenen: www.arts.kuleuven.be/matrix/ en users.telenet.be/paulcraenen/
Franklin Gyselynck: www.arts.kuleuven.be/matrix
Luc Van Hove: www.arts.kuleuven.be/matrix
Bart Vanhecke: www.arts.kuleuven.be/matrix
Thomas Smetryns: www.arts.kuleuven.be/matrix en www.thomassmetryns.be

Bronnen :
“Hedendaagse muziek in Nederland en Vlaanderen”, Emile Wennekes en Mark Delaere, vzw Ons Erfdeel
Tekst Rudy Tambuyser voor het programmaboekje van de cd ‘Frederik Croene, Piano’ (2003)

Audio:
‘Falco Tunninculus’ van Paul Craenen en ‘For a Better World, Part II’ van Franklin Gyselynck kun je integraal online beluisteren op de website van Frederik Croene, die deze werken opnam op zijn debuutalbum in 2003.

Van ‘Hurt’ is een fragment de horen op de website van Thomas Smetryns. Onlangs verscheen bij Logos Public Domain een cd met werk van Thomas Smetryns (waaronder Hurt 1-6) en Heleen Van Haegenborgh.

Elders op Oorgetuige :
Frederik Croene en Luc Van Loo brengen topwerken uit de twintigste eeuwse pianoliteratuur, 17/04/2006
Luc Van Hove 50 : een gesprek, 23/01/2007

Stefan Van Eycken, Campo Minato (fragment)Stefan Van Eycken, Campo Minato