Boreas : over onzichtbare krachten en hun zichtbare sporen

Boreas Gefascineerd door wind in al zijn vormen, creëren choreografe Karine Ponties, componist Dominique Pauwels en beeldend kunstenaar Lawrence Malstaf een voorstelling over onzichtbare krachten en hun zichtbare sporen, en over de impact van onvatbare energie en eindeloze beweging. De wind is een – bijna virtueel – natuurelement, dat zich enkel kan manifesteren door de uitwerking op zijn omgeving. Overal waar hij komt, herschikt en herorganiseert hij onophoudelijk. Wind is een dramatisch personage, een mythische oerkracht zonder eindpunt.

Dominique Pauwels en Stefan Hertmans lieten zich hierdoor inspireren voor de liedcyclus Boreas (Noorderwind), een compositie voor sopraan, vier tubisten en elektronica. Deze liederen, even ongrijpbaar als de wind zelf, werden herwerkt voor de podiumproductie Boreas. In een choreografie van Karine Ponties geven vier dansers gestalte aan de veranderlijke temperamenten van de wind. Installatiekunstenaar Lawrence Malstaf geeft vorm aan een ‘ruimte in beweging’ voor de dansers. Zo worden de sporen die zij achterlaten op hun materiële omgeving, voortdurend herordend, ontregeld en uitgewist.

Over de hele wereld bestaan er meer dan 600 namen voor de wind. Evenveel namen voor evenveel gestaltes: de vochtige Moesson die van de Indische oceaan over Zuid-Azië waait, de hete Sirocco die vanuit de Sahara richting Europa wervelt of de Chinook die wolkenstapels over de Rocky Mountains en de prairies jaagt. Sinds mensenheugenis trachten wij de natuur te bevatten: we meten haar, zoeken structuur in ogenschijnlijke chaos en laten onze verbeelding erop los. De wind wordt in vele culturen beschouwd als eerste scheppend beginsel, als creatieve kracht die het ontstaan geeft
aan beweging, aan taal, aan denken
. Over de wind zijn dan ook talloze verhalen en mythen ontstaan.

Volgens de oude Grieken werden de vier windgoden, de Anemoi, geboren uit Eos, godin van de dageraad, en Aeolus, bewaarder der winden. Aeolus hield hen opgesloten in een grot en zond hen van daaruit over de wereld. De wreedste van de vier is Boreas, de koude noorderwind, afgebeeld met lange baard en verwilderde haren.

Gefascineerd door wind in al zijn vormen, creëren choreografe Karine Ponties, componist Dominique Pauwels en beeldend kunstenaar Lawrence Malstaf een voorstelling over de wind als onzichtbare kracht, als pure energie in een eindeloze beweging. Wind is een -bijnavirtueel natuurelement. Hij kan zich enkel in de wereld manifesteren door zijn impact op de materiële omgeving. Waar hij komt, ordent en herschikt hij onophoudelijk. Als een griffel die een leisteen beschrijft en weer uitwist. Tabula rasa, elke keer opnieuw. Vanuit menselijk oogpunt is de wind een melancholisch personage, gejaagd in zijn queeste zonder eindpunt en eenzaam in zijn virtueel bestaan. Het is een treffend beeld voor een wereld waar virtuele realiteit alom aanwezig is. Het virtuele is niet langer een ongrijpbare illusie. Begrippen als authenticiteit en identiteit verschijnen in een nieuw daglicht.

Componist Dominique Pauwels en schrijver Stefan Hertmans lieten zich hierdoor in 2005 reeds inspireren voor een liederencyclus. Hertmans schreef een reeks gedichten waarin de wind in al zijn grilligheid naar voren treedt. Nu eens als destructieve zwarte berggod, dan weer als ondeugende hond die de lieflijke ontmoeting van een koppeltje komt verstoren. De cyclus voert ons mee van de Kaukasus over Mexico, China en weer terug. De proza-achtige
taal verenigt de dynamieken van een mythische natuurwereld met het menselijk alledaagse. Dominique Pauwels componeerde op deze teksten een muziekscore die even ongrijpbaar is als de wind zelf. Boreas (de liedcyclus) ging in première tijdens het Time Festival 2005 in Gent. De liederen worden nu herwerkt voor de gelijknamige podiumproductie.

De liederen worden live op scène gebracht door sopraan Claron McFadden en de vierkoppige tubaformatie Ensemble Impetuo. Pauwels’ muziek weerspiegelt het melancholische van de wind. De zangstem schept een sfeer van contemplatie en trekt de tekst soms aan klankpoëtische flarden. De tuba’s klinken ingetogen, bijna in mineur, met af en toe een hevige, energieke ontlading. Via speakers die boven het publiek cirkelen treedt de live-uitvoering in dialoog met een virtuele soundscape – vioolsnaren, een papegaaienkreet, samples uit dadaïstische poëzie.

Op scène bewegen vier dansers in een even beweeglijke omgeving. In een choreografie van Karine Ponties trachten ze hun lichaam in te schrijven in de ruimte. Via de kracht van hun bewegingen willen zij, zoals de wind, een authentiek spoor van zichzelf achterlaten, als een afdruk van identiteit. Sporen die zich een weg banen tussen aanwezigheid en afwezigheid: soms een materiële indruk in het tapijt onder hun voeten, soms slechts de ongrijpbare herinnering aan een beweging die alweer voorbij is. De dansers presenteren geen imitatie van de wind, maar belichamen een menselijk (on)vermogen, in een omhelzing van het dynamische en het instabiele.

Installatiekunstenaar Lawrence Malstaf transformeert de scène in een gestileerd landschap van ranke buizen. Het zou een bos kunnen zijn, een korenveld of haartjes op een huid. Deze fascinerende omgeving leidt een eigen leven in een traag wuivende beweging. Ze biedt een glimp van de sublieme natuurervaring: geluidloos, tijdloos en in voortdurende metamorfose. Het landschap herordent, ontregelt en wist zichzelf. Als ruimte die tegelijkertijd vol en leeg is, daagt het de dansers uit om haar te veroveren en te bespelen, om een indruk achter te laten alvorens die weer vervliegt. De scène wordt een leisteen voor een schriftuur van muziek, dans en installatie die hulde brengt aan de dynamische verbeelding.

Tijd en plaats van het gebeuren :

BOREAS ( Karine Ponties / Dominique Pauwels / Lawrence Malstaf )
Dinsdag 2, woensdag 3 en donderdag 4 oktober 2007, telkens om 20.00 u
Kunstencentrum Vooruit – Theaterzaal
Sint-Pietersnieuwstraat 23
9000 Gent

Meer info : www.festivalvanvlaanderen.be, www.vooruit.be, www.lod.be en www.damedepic.be
————————–
Zaterdag 6 oktober 2007 om 20.00 u (Inleiding door Gloria Carlier om 19.15 u )
Concertgebouw
’t Zand 34
8000 Brugge

Meer info : concertgebouw.be, www.lod.be en www.damedepic.be
————————–
Dinsdag 16 oktober 2007 om 20.15 u
Cultuurcentrum Kortrijk
Schouwburgplein 14
8500 Kortrijk

Meer info : www.cultuurcentrumkortrijk.be, www.lod.be en
www.damedepic.be

————————–
Woensdag 19 en donderdag 20 december om 20.30 u
Kaaitheater
Sainctelettesquare 20
1000 Brussel

Meer info : www.kaaitheater.be, www.lod.be en www.damedepic.be

Dominique Pauwels op www.lod.be en www.matrix-new-music.be

Tekst : LOD

Audio :
Een preview van de muziek voor Boreas, de track Reshabar , valt on-line te beluisteren via de LOD-radio (www.lod.be, en bovenaan LOD-radio aanklikken)

Extra :
Lawrence Malstaf , Els Roelandt op www.digitaalplatform.be, 2003

Elders op Oorgetuige :
Van wind, fysica en essentie. Een gesprek met Lawrence Malstaf, 30/09/2007
Boreas/Noorderwind. Gezongen gedichten : de eerste liedcyclus, 30/09/2007
De weg naar avontuur : nieuwe muziek op het Festival van Vlaanderen Gent, 25/09/2007
Zoveel wegen naar muziek: Internationaal Festival van Vlaanderen Gent, 12/09/2007