Meditatieve muziektheatervoorstelling VOID in première

Void Vrijdag gaat de muziektheaterproductie ‘Void‘ in première. In opdracht van Muziektheater Transparant schreef Wim Henderickx de partituur voor deze productie en hij zal de voorstellingen ook dirigeren. ‘Void’ is een meditatieve muziektheatervoorstelling die vertrekt van de compositie ‘Sunyata‘ van Wim Henderickx. De boeddhistische shri yantra vormt de structurele leidraad. ‘Void’ is het middendeel van zijn ‘Tantric Cycle’, een compositiereeks met oosterse inspiratiebronnen. Regisseur Wouter Van Looy benadert bewustzijn en identiteit vanuit westers perspectief. Hij laat zich inspireren door recent neurofysiologisch onderzoek en door de proza en poëzie van de Portugese dichter Fernando Pessoa. In een reeks suggestieve meditatieve beelden volgt ‘Void’ vijf personages die greep trachten te krijgen op de werkelijkheid en worstelen met de ondraaglijke relativiteit van het bestaan. De personages dwalen rond in ‘House’, een door beeldend kunstenaar Hans Op de Beeck ontworpen interpretatie van een woonhuis. Het huis ademt, lijdt en troost.

In VOID realiseert Wim Henderickx zijn compositie Sunyata (Emptiness), een innerlijke zoektocht naar zingeving en religie geïnspireerd door oosterse en westerse mystiek. Deze nieuwe compositie is geschreven voor vijf zangers, vijf instrumenten en elektronica. Sunyata, het vierde deel van Wim Henderickx’ Tantric Cycle, heeft als muzikale structuur de Boeddhistische Shri Yantra, een abstract geometrische figuur voor meditatie en ontwikkeling van het bewustzijn. De Shri Yantra bestaat uit geometrische figuren, zoals de cirkel, de driehoek en het vierkant, met een symbolische betekenis. Wim Henderickx combineert deze mandala met vijf oerelementen – aarde, water, vuur, lucht en ether – die elk verbonden zijn met een van de zangers. Vier elementen worden belichaamd door twee sopranen en twee baritons. Een stemkunstenaar vertegenwoordigt ether. De opeenvolging van geometrische figuren, met als contrapunt de oerelementen, bepalen het muzikale verloop.

Het muzikale ensemble bestaat uit fluit, klarinet, viool, cello en trombone aangevuld met elektronica. Er wordt gebruik gemaakt van zowel live-elektronica als van gesampled materiaal. De geometrische figuren worden via luidsprekers in de ruimte gespatialiseerd. De partituur kent een geabstraheerde door Henderickx mathematisch ontwikkelde taal bestaande uit random geordende lettergrepen en klanken afgeleid van de Latijnse requiemmis. Via een aantal meditatieve fases en elementaire reflecties, voert de partituur naar een totale staat van zijn, een spirituele verlichting.

Wouter Van Looy liet zich inspireren door de benadering van bewustzijn en identiteit binnen de neurofysiologie en teksten van Fernando Pessoa. In een reeks suggestieve taferelen zien we een man die zijn bestaan overziet. Zittend temidden van manuscripten als stille getuigen van zijn afgesloten levenswerk. Vastgelopen in zijn wetenschappelijk onderzoek naar het bewustzijn en geconfronteerd met de leegte. Rondom de oudere man geven vier figuren elk via het eigen temperament instinctief uitdrukking aan hun gemoed, dan weer kiezen zij de beschutting van de afstand om de onderlinge relaties in perspectief te zien. Pendelend tussen zijn en bewustzijn.

VOID krijgt visueel gestalte in een sculpturale scenografie van Hans Op de Beeck, het fundament van een modernistisch huis, als ware het in aanbouw of verval. Het representeert een mentale ruimte waarin bewegende beelden en betekenislagen worden geprojecteerd. Schitterende rimpelingen, zwarte kolkende chaos, neurofysiologische schetsen weven een gelaagde textuur rond de zangers die in het huis aanwezig zijn. Ze verbinden hun binnenwereld met de concrete realiteit.

Regisseur Wouter Van Looy: "De voorstelling probeert een aantal kernvragen van deze tijd aan te raken. Over de beperkingen van ons zijn, van het begrijpen, en het gevoel dat er iets onvatbaars in zit. Over de situatie waarin we ons bevinden, de constructies die we hebben gemaakt, bijvoorbeeld religie, wetenschap, economie, consumeergedrag – constructies om de werkelijkheid te begrijpen en ermee om te gaan en die telkens tekort blijken te schieten. Over het onvermogen van het verstand om – terwijl het de werkelijkheid probeert te begrijpen – de ratio zelf te begrijpen. Over de visie dat zelfs het bewustzijn herleid kan worden tot materialiteit. De uiteindelijke voorstelling ontstaat uit het samengaan van alle factoren, en in samenhang met het publiek. Het gevoel te worden geraakt, dat is de maximale betrachting – een verlichting teweegbrengen, via de beleving, een dynamische beleving van het onderbewuste." (opgetekend door Jellichje Reijnders)

Beeldend kunstenaar Hans Op de Beeck: "Ik heb een poosje gedacht dat het hele decor misschien enkel licht moest zijn. Maar dan dacht ik toch: die terugval is goed, als je de mogelijkheid houdt dat een personage in een immaterialiteit van licht verdwijnt, en op een ander moment weer heel nuchter in die inerte architectuur komt te staan. Wanneer je de animaties weghaalt, krijg je terug steen of beton. Dan voel je ook de beperkingen van een geest of leven; het zijn die kamers, en met die kamers moet je het doen in dat leven. Die ontnuchtering. Het is ook geen ruïne. Het is een huis dat eigenlijk tussen het fundament van een nieuw huis en een huis dat geweest is inzit. Dat vind ik een belangrijke status van het sculpturale gedeelte van het decorontwerp. De mogelijkheid iets te zijn dat in wording is, of iets dat geweest is, of iets dat is. Het zit tussen die drie fasen in."
(opgetekend door Jellichje Reijnders)

Componist Wim Henderickx: "In Sunyata is er geen verhaal meer, maar enkel nog een abstract gegeven. Het werk bevat dan ook geen tekst – of beter : bevat enkel niet-semantische tekst. Geïnspireerd door tekstflarden uit de Latijnse requiem-mis, heb ik een zuiver abstracte taal gecreëerd. Merkwaardig genoeg merkte ik dat op de eerste repetities de zangers toch aan die abstracte klanken spontaan een betekenis begonnen te hechten. Er is één belangrijke uitzondering : helemaal aan het slot wijkt die abstracte taal voor een herkenbaar stuk tekst dat letterlijk uit het requiem is overgenomen: ‘lux aeterna luceat eis’. Het eeuwige licht (lux aeterna) is universeel genoeg om dit werk af te sluiten."
(opgetekend door Maarten Beirens)

VOID is eenproductie van Muziektheater Transparant in co-productie met deSingel (Antwerpen), Stavanger – Cultural Capital of Europe 2008
In samenwerking met Zürcher Theater Spektakel (Zürich), Oxalys ensemble, music@venture en Concertgebouw Brugge.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Music@venture
Transparant & Oxalys : VOID
Vrijdag 19 en zaterdag 20 oktober 2007, telkens om 21.00 u
( Inleiding door Maarten Beirens op vr 19 oktober om 20.15 u)
deSingel – Rode Zaal
Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.festivalvanvlaanderen.be, www.desingel.be, www.transparant.be, www.oxalys.be, www.wimhenderickx.com

Bron : Tekst Muziektheater Transparant

Brede Opklaringen (Klara) heeft vrijdagochtend (9.08 u) een gesprek met regisseur Wouter Van Looy.
Meer info : www.klara.be

Elders op Oorgetuige :
Musicadventure : Strange Attractors, 14/10/2007