Gradus ad Parnassum : Kobe Van Cauwenberghe & Matthias Koole

Kobe Van Cauwenberghe & Matthias Koole In de concertreeks Gradus ad Parnassum van het Conservatorium Gent brengen oud-studenten gitaar Kobe Vancauwenberghe en Matthias Koole zondag een concert met werk van Murail, Berio en Lachenmann. Kobe & Matthias zijn twee jonge gitaristen die de experimentele muziek een warm hart toedragen. Samen zoeken ze naar nieuwe instrumenttechnieken, communicatiemiddelen en concertomgevingen.

Tristan Murail (°1947) geldt samen met Gerard Grisey als een hoofdfiguur van de “spectrale” muziek. Deze muziekstijl legde de nadruk op de harmonie in de muziek en de relatie van die harmonie met de akoestiek. Murail studeerde bij Olivier Messiaen en won in 1971 de Prix de Rome. In 1973 stichtte hij het ensemble Itinéraire dat een internationale reputatie opbouwde door zijn uitvoeringen met elektronica. Vanaf 1980 gebruikte Murail ook de computertechnologie voor zijn onderzoek van akoestische fenomenen. Dat leidde tot een samenwerking met het IRCAM waar hij van 1991 tot 1997 verantwoordelijk was voor het compositieprogramma en waar hij ook meehielp aan de ontwikkeling van de Patchwork software. Tristan Murail gaf les aan het conservatorium van Parijs, het IRCAM, de Darmstadt Ferienkurse, en de Toho University in Tokio. Nu is hij professor kompositie aan Columbia University. In ‘Tellur‘ stelt Murail de flamencotechniek ten dienste stelt van een spectraal geheel.

Luciano Berio (1925-2003) is wellicht de meest invloedrijke figuur uit de Italiaanse hedendaagse muziek. Nadat hij samen met Maderna een studio voor elektronische muziek opricht in Milaan, krijgt hij de leiding van het Ircam te Parijs. Vanuit zijn opleiding die sterk door Webern is bepaald, creëert Berio composities die uitgaan van de meest gedurfde vormen van klankonderzoek. Zo dwingt hij zowel zangers als instrumentalisten om de grenzen van hun mogelijkheden af te tasten.
In 1958 schreef Luciano Beriozijn eerste ‘Sequenza’ voor fluit solo. Dit stuk is het eerste ooit dat proportioneel werd genoteerd. Er wordt geen gebruik gemaakt van uitgeschreven ritmes maar de afstand tussen de noten bepaalt de tijdsspanne ertussen. Sinds de Sequenza voor fluit zijn de in totaal 14 Sequenza’s de rode draad in zijn oeuvre gebleven. Berio schreef de Sequenza’s voor de meest uiteenlopende solo-instrumenten, waarbij hij de expressieve en technische mogelijkheden van het betreffende instrument onderzocht. Berio’s Sequenza’s worden gekenmerkt door hun extreme virtuositeit, die altijd boeiend, vaak theatraal, maar nooit oppervlakkig is. ‘Sequenza XI’ voor gitaar is een virtuoos klankcontinuum gebaseerd op de variatie van intervalreeksen en akkoordfiguraties.

Helmut Lachenmann (°1935, Stuttgart) is de meest invloedrijke levende Duitse componist van zijn generatie. In zijn geboortestad studeerde hij eerst bij Johann Nepomuk David, voordat hij naar Luigi Nono in Venetië ging. In 1961 vestigde hij zich als zelfstandig pianist en componist in München. Op de grote festivals voor nieuwe muziek deed Lachenmann steeds weer met extreme werken van zich spreken. Zijn invloed op de hedendaagse muziek is dan ook zeer ingrijpend.
Lachenmanns gitaarduet ‘Salut für Caudwell’ (1977) is een mijlpaal in de muziek voor gitaar en tovert ongehoorde klanken te voorschijn, delicate structuren en een breed spectrum aan muzikale referenties. Het is een hommage aan de Engelse marxistische schrijver en dichter Christopher Caudwell, die als dertigjarige omkwam in Spanje aan de zijde van diegenen die het Francoregime een halt probeerden toe te roepen.
Lachenmann gaat in ‘Salut für Caudwell’ uit van karakteristieke speelwijzen voor gitaar, die hij enerzijds tot hun essentie reduceert en anderzijds omvormt en anders laat evolueren. Uiteindelijk blijft er enkel de dwarsgreep over die wordt genomen met de hand of met de flessenhals. Op het eerste gezicht lijkt dit eerder op een beperking van de mogelijkheden tot klankverscheidenheid, maar het geeft in tegendeel meer vrijheid aan beide handen zodat er meer mogelijkheden ontstaan tot een differentiatie van de aanslagwijzen. De gitaar gaat op deze manier werken als een resonerend lichaam in functie van een elementair klankpotentieel.

Programma :
  • Tristan Murail, Tellur
  • Luciano Berio, Sequenza XI
  • Helmut Lachenmann, Salut Für Caudwell
Tijd en plaats van het gebeuren:

Gradus ad Parnassum: Jakob Van Cauwenberghe & Matthias Koole
Zondag 4 november 2007 om 11.00u
Koninklijk Conservatorium Gent
Hoogpoort 64
9000 Gent

Meer info : cons.hogent.be

Extra :
Interview Matthias Koole, Kobe Van Cauwenberghe en Stefan Prins, Aurélie Walschaert op www.denieuwereeks.be, december 2007
De echo van ’t saluut. Hedendaagse muziek voor klassieke gitaar. Bartlett, Lachenmann, Shlomowitz, Craenen, Logothetis” (pdf), Tom Pauwels, Thesis voor het Orpheus Instituut
Helmut Lachenmann op www.arsmusica.be (BiografiePortret – ‘Aan het licht brengen‘ )
Luciano Berio op www.universaledition.com (met luistervoorbeelden en partituuruittreksels)
Tristan Murail – Interview met Tino Haenen, op www.arsmusica.be, december 2004

Elders op Oorgetuige :
Masters in new music : Kobe Van Cauwenberghe & Matthias Koole, 13/06/2007
Experimentele gitaarmuziek in Nadine, 24/05/2007
Gtrs : vijf jonge gitaristen geven staalkaart van hedendaags gitaarrepertoire, 2/04/2007