Dick van der Harst heft alle mogelijke muzikale grenzen op

Het Huis der verborgen muziekjes II Publiek noch muzikanten krijgen er genoeg van: het Huis der verborgen muziekjes II wordt ook deze maand hernomen. Net als vorige keer ligt een mix van verschillende muziekstijlen aan de basis. Mozart, flamenco, jazz, Ierse, Galicische en Bretoense muziek,… Dick van der Harst heft alle mogelijke muzikale grenzen op. Een viering van muzikale diversiteit en een warm pleidooi voor verdraagzaamheid.

Het huis der verborgen muziekjes I
Acht jaar geleden creëerde Dick van der Harst naar aanleiding van de opening van Brussel 2000 Het huis der verborgen muziekjes I, een feestelijke suite waarin Brusselse muzikanten van verschillende culturen samen musiceren: flamencozangeres Amparo Cortés, het Galicische meidenkoor Ialma, de Keltische groep Orion, het klassieke octet Oxalys, danseres Sofia Yero, sopraan Katelijne Van Laethem, pianist Fabian Fiorini en percussionist Frédéric Malempré.
Rode draad doorheen deze grensoverschrijdende ontmoeting waren toen twee minder bekende liederen van Mozart: Entführung aus dem Serail en das Kinderspiel . De achtergronden van Het huis der verborgen muziekjes waren Keltisch, jazz, hedendaags en oud klassiek, traditioneel, Galicisch, Iers, Bretoens, flamenco, Waals, Vlaams, improvisatie. De basishouding van de muzikanten was respect en bereidheid tot samenwerken. Een magische formule zo bleek, want het bleef niet bij het openingsconcert van Brussel 2000.
Algauw volgde een tournee in binnenen buitenland en veroverde Dick van der Harst zowat overal de harten met zijn verborgen muziekjes. Op algemeen verzoek van de muzikanten en het publiek maakte Dick van der Harst in 2004 een vervolg: Het huis der verborgen muziekjes II.

Het huis der verborgen muziekjes II
Dick van der Harst: "In het eerste Huis der verborgen muziekjes zong Amparo voornamelijk siguiriyas en nana’s , nu kiezen we eerder voor alegría s en tientos . Alegría s drukken blijheid of vreugde uit. Tientos is een flamencostijl met een zeer langzaam ritme. Het is een majestueuze en sobere dans, met een grote dramatische last en een nadrukkelijk ritualistisch karakter.
Het grote voordeel van deze tweede editie is dat de muzikanten elkaar intussen door en door kennen, en dat biedt nieuwe perspectieven voor het samenspel. Ik kan een veel complexere partituur schrijven en het groepsgevoel uitdiepen, zonder dat het daarom voor het publiek complexer lijkt. Alles wordt gewoon veel strakker met elkaar verweven.
De muzikanten van Het huis der verborgen muziekjes II zijn dezelfde als acht jaar geleden, mét toevoeging van Jean-Philippe Poncin op basklarinet en Kim Delcour op doedelzak en blokfluit. Ik wist al dat ik die instrumenten erbij wilde, nog voordat ik een nieuw concept had uitgedacht. De basklarinet is zeer geschikt als basis voor het ritme in het laag. Ik vind het ook een heel mooi instrument, net zoals de doedelzak, die meteen een soort ruraal tintje aan het geheel geeft.
In het eerste Huis der verborgen muziekjes waren twee liederen van Mozart de leidraad. In Het huis der verborgen muziekjes II is  het de groep zelf die de rode draad vormt; hun samenspel en de kruisbestuiving zijn de motor van het concert. Ik kies en schrijf de muziek in functie van de groep. In de eerste plaats zijn het dingen die ik zelf mooi vind, waarvan ik denk dat de muzikanten ze graag zullen spelen én dat het goed zal klinken. Zo zitten er twee liedjes van de legendarische flamencozanger Camarón de Isla in, op tekst van García Lorca: La leyenda del tiempo en Nana del caballo grande . In plaats van ze te laten zingen door Amparo Cortés, wat voor de hand zou liggen, geef ik ze aan Katelijne of Els Van Laethem, waardoor ze plots heel middeleeuws gaan klinken. En eigenlijk is dat niet eens zo verwonderlijk, Nana del caballo grande zit heel dicht bij de middeleeuwse muziek: zowel de tekst als de melodie zijn gebaseerd op een traditioneel volksliedje.
De melodische basis van flamenco is erg oud. De oorsprong vinden we in Andalusië, waar de muziek eeuwenlang joodse en byzantijnse invloeden onderging. Later kwamen daar ook de zigeuners bij en zo ontstond de basis van wat we nu flamenco noemen. En die basis ligt dus niet zo heel ver van de middeleeuwse en renaissancemuziek. Bovendien brengen Katelijne of Els Nana del caballo grande in het Latijn, op bijna dezelfde wijze als een lied uit de 12de eeuw van Hildegard von Bingen. Naast de twee liedjes van Camarón zit er ook wel heel wat echte flamenco in, met tientos en alegría s, vermengd met eigen composities. Amparo Cortés brengt een aantal teksten, en ook Rudy Velghe en Raquel Gigot van Orion componeerden muziek voor dit project.
Speciaal voor de doedelzak is er een bewerking van een Schotse dans: Strathspey . Het aandeel van het draaiorgel is ook groter. Poulenc komt verder nog aan bod, en Mozart, met de finale van Entführung aus dem Serail , stukken uit zijn Strijkkwartet Nr. 15 en het Menuetto uit Symfonie Nr. 40 . De zangeressen van Ialma zingen Baby Child as a man , een tekst van Jimi Hendrix die ze naar het Spaans vertaald hebben. Er zit ook nog een walsje in van Gus Viseur en Pierre Barro Ferret met tekst van Paola Bartoletti; zij schreef ook een tekst op een authentieke Italiaanse saltarello romagnolo: La processione di San Felice . En er is mijn bewerking van de legendarische gitaarsolo van Woodstock: Going home van bluesmuzikant Alvin Lee van Ten Years After."

Meerstemmigheid
Het eerste Huis der verborgen muziekjes werd herhaaldelijk geloofd omwille van zijn meerstemmigheid en geslaagde samenwerking tussen verschillende (muziek)culturen. Dergelijke multiculturele projecten blijven maar al te vaak steken in goedbedoelde pogingen. Kent Dick van der Harst de sleutel van het succes? "Ik weet het niet, ik ben daar helemaal niet bewust mee bezig. Ik waag me alleen maar aan muziekstijlen die ik goed ken en beheers. Ik heb indertijd tijdens een repetitie met Katelijne een Egyptisch lied uitgeprobeerd, maar we hebben uiteindelijk besloten het niet te gebruiken; het is te gevaarlijk. Ik kan de Arabische muziek wel imiteren en sommigen zullen het wellicht goed vinden, maar als ik muziek niet goed genoeg begrijp dan blijf ik er liever af. Ik ben geen purist, verre van, maar ik wil wel de basis van iets kennen. Neem nu La leyenda del tiempo van Camarón. Ik zou heel graag het origineel horen, niet omdat ik iets wil maken dat authentiek traditioneel klinkt, maar wel omdat ik het belangrijk vind de basis van iets te kennen alvorens het naar mijn hand te zetten. Dat is eigenlijk alles."

Maar moet een kunstenaar zich niet politiek engageren? Is die meerstemmigheid van Het huis der verborgen muziekjes, bewust of niet, dan toch geen statement? "Zodra je met muziek bezig bent, vallen grenzen en barrières vanzelf weg. Een Iraanse, Iraakse en Amerikaanse muzikant kunnen probleemloos samenspelen. Al musicerend leer je elkaar onmiddellijk heel grondig kennen. Ik begrijp die angst voor het andere en het onbekende niet. Culturele diversiteit, andere muziek, taal, kledij, eten … dat kan je toch niet anders zien dan als een gift? Zonder migratie geen doedelzak! Mijn streven met Het huis der verborgen muziekjes is eigenlijk heel simpel: ik wil, samen met de muzikanten, zoeken naar verschillende vormen van gelukkig zijn.

Tijd en plaats van het gebeuren :

LOD: Huis der verborgen muziekjes II
Vrijdag 15 en zaterdag 16 februari 2008
NTGent – schouwburg

Sint-Baafsplein 17
9000 Gent

Meer info : www.ntgent.be en www.lod.be

Bron : Tekst Ellen Stynen voor LOD

Dick van der Harst op www.lod.be

Huis der verborgen muziekjes op YouTube

Elders op Oorgetuige :
Geen muziekje blijft verborgen : een portret van Dick van der Harst, 9/02/2008
Het huis der verborgen muziekjes II, 17/01/2008
Gloria : Dick van der Harst in Kerst- en Klaastijden, 5/12/2007
Vlernika, Los Niños de la Guerra, 9/07/2007
Dead Slow : live cd-releaseconcert Banda Azufaifo, 21/06/2006