Machinations : muziekspektakel voor vier vrouwen en een computer

Machinations Avis de Tempête was een van de blikvangers Ars Musica Winter Events. De alchemie tussen muziek, tekst en video, en de verbluffende vertolking van de artiesten op de scène hebben weinig toeschouwers onberoerd gelaten. Ars Musica kon de verleiding dan ook niet weerstaan om snel op dat succes in te spelen en een ander groot spektakel van Aperghis voor te stellen, namelijk de herneming van een productie die in 2000 voor het eerst werd uitgevoerd: Machinations.

Vier vrouwen, vier stemmen, vier operatrices met het gezicht naar het publiek. Ze zitten elk aan een tafel en we zien enkel hun hoofd en handen. De vier vrouwen zijn verbonden met een computer van het Ircam. Terwijl via een luidspreker een voordracht over de geschiedenis van de robotica te horen is, lijken ze de machinerie van de taal opnieuw uit te vinden. Ze persen fonemen samen tot onwaarschijnlijk gebrabbel, verbijsterende uiteenzettingen, neventhema’s van uiteenzettingen…
En terwijl ze de materie van de taal aftasten, zijn hun handen bezig met enkele eenvoudige voorwerpen; viltstiften, beenderen, keien, waar minicamera’s ons wazige en ongepaste details van doorsturen.

Dit meesterwerk van Aperghis is totnogtoe het meest doeltreffende, bevreemdende en aangrijpende stuk van zijn hand. De componist behandelt het puurste concentraat van zijn vak: machines die vastlopen en vermenselijken, mensen die ten prooi vallen aan mechanische dwangbewegingen, de oorsprong van de talen, listings en pseudowetenschap, diffuse seksualiteit van speelse kindvrouwtjes…

Georges Aperghis : " Vier vrouwen, vier stemmen, vier ‘operatrices’ met het gezicht naar het publiek. Ze zitten elk aan een tafel en we zien enkel hun hoofd en handen. Boven elke vrouw hangt een videoscherm. Hun stemmen stoten fonemen uit, als verre voorouders van de menselijke spraak die zich door stelling en tegenstelling heel geleidelijk ontwikkelen en uiteindelijk, naargelang de vermenging, de diverse "talen" vormen. De ruwe materie neemt soms de gedaante aan van flarden van gepraat, die zelf worden aangetast door de menselijke, op de spraak afstralende broosheid: gestamel, gebrabbel, astma enz. We hebben met andere woorden te maken met een concentraat van enerzijds samengeklonterde fonemen en anderzijds alle mogelijke manieren waarop die fonemen kunnen worden uitgesproken. Het is het beknopte en denkbeeldige verhaal van het ontstaan van de talen en de gevoelens die daarmee gepaard gaan.

Tegelijkertijd halen de vier vertolksters objecten te voorschijn waar de mens al sinds het begin van zijn bestaan mee vertrouwd is (bladeren, keien, beenderen, delen van de hand, vingers, boomschors, haar, zand, schelpen, graankorrels, veren enz.). De voorwerpen die ze op hun tafel leggen, worden gefilmd door een minicamera en weergegeven op de videoschermen boven hen. Deze voorwerpen moeten een concretisering van de fonemen voorstellen, alsof dat wat wordt uitgesproken de voorwerpen benoemt. Dat is het universum dat de vier vrouwen aanvankelijk karakteriseert. Naast hen, iets verder, staat een man voor zijn computer met het gezicht naar hen gekeerd; in profiel voor het publiek. Hij volgt aandachtig het spel van de vier vrouwen en intervenieert op zijn manier (vervormt hun stem, hun frasering, beklemtoont een of andere parameter van hun klankenstroom, gebruikt hun stemmen om stormen te ontketenen, zijn virtuositeit met die van hen te meten enz.).

Ook visueel breekt hij in. Met zijn computer injecteert hij nu en dan grafieken op hun beeldschermen. Zo veranderen de fonemen en geluids- en beeldobjecten van natuur, en komen ze willens nillens in een muzikaal discours terecht dat hen overvleugelt. Daarnaast is er ook een logisch en "wetenschappelijk" discours dat de vertoning doorkruist (via de stemmen van de vrouwen of van de "machine", die ook praat). Het is een soort van tijdreis, die begint met het dobbelspel en, na verscheidene etappes (waaronder het ganzenbord), eindigt met onze computerprogramma’s van vandaag. "

Tijd en plaats van het gebeuren :

Ars Musica : Georges Aperghis : Machinations
Dinsdag 22 april om 20.30 u
(Met signeersessie door Aperghis na de voorstelling) 
Kaaitheater
Sainctelettesquare 20
1000 Brussel

Meer info : www.arsmusica.be en www.kaaitheater.be

Georges Aperghis : www.aperghis.com

Extra :
Interview met Georges Aperghis door Frank Madlener (Parijs, 24 november 2000) en Aperghis, Portret (2005) op www.arsmusica.be
Audio: Georges Aperghis op UbuWeb Sound
Georges Aperghis, ‘Machinations (fragment)’ door Sylvie Levesque, Donatienne Michel-Dansac, Sylvie Sacoun, Geneviève Strosser (voc), Olivier Pasquet (computer) op Kwadratuur.be (met tijdelijke audio)

Elders op Oorgetuige :
Eerst voortdoen, daarna beginnen : directeur Laurent Langlois over Ars Musica 2008, 4/04/2008
Made in Belgium : Ars Musica trekt Belgische kaart, 4/04/2008
Happy End : een nieuwe kijk op Klein Duimpje, 18/02/2008
Happy End : Klein Duimpje verliest het spoor, 10/12/2007
De zondvloed van Aperghis, 25/11/2007

Benieuwd ? Bekijk dan alvast dit videofragment van Machinations ( Opname 2007, YouTube, 12/07/2007, 4’56")

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=qF1Ez1Dz7O8&w=425&h=355]

Meer van Georges Aperghis op YouTube