BozarSundays : Bl!ndman [4 x 4] Strings à la carte

BL!NDMAN [strings] BL!NDMAN [strings] is een jong, dynamisch strijkkwartet dat onder de vleugels van het befaamde BL!NDMAN saxofoonkwartet bouwt aan een breed gevarieerd repertoire. In hun recitalprogramma’s confronteren zij nieuwe muziek met bekende oude meesters op dergelijke manier, dat grote afstanden in tijd en plaats gereduceerd worden tot slechts verschillen in visie.

Wim Henderickx – In Deep Silence III (Impression on a theme of Haydn) voor strijkkwartet
Impression on a theme of Haydn werd gecomponeerd in 2003 in opdracht van het ‘Festival der Voorkempen’. Het is het derde werk van een reeks intieme kamermuziekstukken waarin de stilte, de rust een belangrijke inspiratiebron geweest is. Het is geïnspireerd op het ‘Keizerskwartet’ van J. Haydn.
Het stuk bestaat uit drie delen. Elk deel is gebaseerd op een fragment van het thema van Haydn. Het is een persoonlijk commentaar, waarbij verder wordt gegaan dan enkel een variatie van het thema.In het eerste deel wordt de melodie weergegeven in de eerste viool en in de cello in hoge flageolettonen, waardoor er een etherische atmosfeer ontstaat. Het tweede deel geeft de melodie in de altviool, als een klaagzang. In het derde deel ligt de melodie in de eerste viool boven een statische, harmonische ondergrond.De vrije (aleatorische) notatie biedt de mogelijkheid aan elke uitvoerder om een eigen interpretatie te geven.

Dmitri Sjostakovitsj – Strijkkwartet nr. 9, op. 117
In 1962 hertrouwde Sjostakovitsj na de dood van zijn eerste vrouw met de veel jongere Irina Soupinskaïa, een specialiste in literatuur. Het Negende is aan Irina opgedragen. Het geldt als gesloten werk dat moeilijk te doorgronden is: het speelt zich af in een afgesloten wereld, die als het ware omheind is door het kluwen van de kronkelende lijnen van de vier strijkers (vooral in de eerste beweging).
Dat kluwen ontstaat door de vele op- en neergaande bewegingen en door het overwicht van melodieën met zeer kleine intervallen. Er zijn geen uitbarstingen meer, eerder momenten van berusting en verstilling.
Vanaf het Zevende Strijkkwartet uit 1960 heeft Sjostakovitsj zijn kwartetten steeds in één grote beweging opgevat met verschillende attaca of in elkaar overlopende onderdelen. Het Negende is opgevat als één groot organisch geheel, waarin bij het aanzetten van een volgend deel de thema’s volkomen organisch ontstaan. Dat betekent dat elk nieuw thema uit de overgang van de vorige naar de volgende beweging schijnt voort te komen. Het eerste deel is zacht, bijna nooit luider dan mezzopiano, en zeer melodisch in de eerste viool en in de cello. Het tweede deel lijkt een versterking van het eerste te zijn: na een korte krachtige inzet van de altviool, is het geheel homofoon, met weer de melodie in eerste viool, nu met een zeer grote gesloten eenheid van de vier instrumenten. Het middendeel is een snel scherzo in boogstructuur: ABCBA. Het weerspiegelt de bouw van de vijf onderdelen van het hele strijkkwartet. Hier horen we de sardonische Sjostakovitsj, met zijn typische bijtende humor. Het vierde deel begint met een melodie met psalmodiërend karakter, die dicht bij Moessorgski staat, een componist met wie Sjostakovitsj zich zeer verwant voelde. De melancholische psalmodie voert naar een vreemde wereld nog versterkt wordt Dmitri Sjostakovitsj door het opvallend gebruik van pizzicati. Het vijfde en laatste deel is tweemaal zo lang als de andere. De finale begint alsof het om een scherzo gaat, maar culmineert in een enorme fuga, die als subject de synthese van alle thematisch materiaal van compositie brengt. Het alarmkarakter van de inzet is zeer typisch voor de finales van de late werken van Sjostakovitsj.

Programma :

  • Wim Henderickx, Impressions on a theme by Haydn
  • Ludwig van Beethoven, Heiliger Dankgesang (uit het Strijkkwartet nr. 15, op. 132)
  • Dmitri Sjostakovitsj, Strijkkwartet nr. 9, op. 117

Tijd en plaats van het gebeuren :

BozarSundays : Bl!ndman [4 x 4] Strings
Zondag 23 november 2008 om 11.00 u

Bozar – Zaal M
Ravensteinstraat 23
1000 Brussel

Meer info : www.bozar.be en www.blindman.be

Bron : Wim Henderickx op www.wimhenderickx.com en tekst Yves Knockaert voor deSingel, maart 2001

Extra :
Wim Henderickx : www.wimhenderickx.com en www.matrix-new-music.be
Leven en werk van Dmitri Sjostakovitsj (1906-1975), T.Claerhout op www.liberales.be
Dmitri Sjostakovitsj: strijd om de geestelijke integriteit, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl, januari 2006