Hefboomconcert Landini Strijkkwartet in Gent

Jacqueline Fontyn Violiste Jenny Spanoghe is een monument in de muziekgeschiedenis van Vlaanderen. Zij werd in 2007 met glans Klara Ambassadeur voor de klassieke muziek, geeft les op het hoogste niveau, en is kamermuzikante pur sang. Met het Landini Strijkkwartet wil ze het strijkkwartet uit de 20ste en 21ste eeuw in de kijker plaatsen. Zaterdag in Parnassus brengt dit jonge kwartet een mengeling van romantisch, impressionistisch en nieuwe muziek, met werk van Peter Benoit, Maurice Ravel, Haofu Zhang, Jan van Landeghem en de wereldcreatie van het nieuwste Strijkkwartet van Jacqueline Fontyn.

Hao-Fu Zhang (1952)- al meer dan 20 jaar professor compositie aan het Koninklijk Conservatorium van Brussel – is geen onbekende meer voor het Belgische publiek. Hij studeerde viool en piano, en daarna compositie aan het conservatorium van zijn geboortestad Xi’An. Daar behaalde hij zijn hoger diploma in 1882. Hij speelde 4 jaar eerste viool in het Orkest van de Prinvincie van Shaanxi, werd composer in residence van het Orkst van de Radio te Peking (82-87) en zijn werk kreeg vele internationale prijzen. Van 1987 tot 1992 studeerde hij aan het Conservatorium van Brussel, waar hij leerling was van Jacqueline Fontyn, en tevens aan de Ecole normale supérieure de musique de Paris, in de klas van Yoshihisha Taira. Hij volgde masterclasses bij Edison Denisov en Elliott Carter.
Hao-Fu Zhang was bevriend met de Russische componist Denisov. Toen die onverwacht stierf, beleefde Hao-Fu een ware shock. Om zijn verdriet te verwerken en als eerbetoon aan Denisov schreef hij zijn derde strijkkwartet. Hij nam de tijd om zijn concept over de hedendaagse compositie te herzien, en kwam tot de idee dat hij de oude technieken van de oude grote meesters moest gebruiken, in een actueel concept. Het langzame deel is canonisch opgebouwd, start met een ontroerende melodie bij de alt, wordt door elk instrument overgenomen en wordt uitgewerkt tot een steeds heftiger geheel om na de climax te eindigen in een sfeer van complete rust en weemoed, de totale aanvaarding. Hao-Fu Zhang zal op de uitvoering aanwezig zijn.

Het werk van Jan Van Landeghem (1954) is heel divers van aard. Zo is er bijvoorbeeld het strijkkwartet Silent Scream (1991) dat dieper ingaat op de idee dat tijdens een abortus de foetus onhoorbaar schreeuwt. Die schreeuw wordt muzikaal weergegeven door de sul ponticello-schrijfwijze. Het tweede deel van het strijkkwartet daarentegen vertrekt van de keuze voor het leven en doet dit aan de hand van citaten uit Wagners Siegfried-Idylle. Verder schreef hij bijvoorbeeld Jobutsu (1996), een compositie voor één blokfluitspeler en crotalen, waarin hij alludeert op de sfeer in de Japanse boeddhistische tempels en de volmaaktheid die de speler van een Shakuhashi (Japanse bamboefluit) bereikt in de zenmeditatie. Die zeer grote variatie treffen we niet enkel aan in de geëvoceerde beelden, maar ook in de gebruikte technieken. Voor zijn muziek haalt Jan Van Landeghem zijn inspiratie uit alle mogelijke domeinen van de muziekgeschiedenis en uit een waaier aan technische mogelijkheden.
Het eerste deel van het Verhaeren-kwartet ademt de hele sfeer van het werk, volledig geïnspireerd op de poëtische cyclus van Verhaeren “Les heures du soir”. Het tweede deel, “Berceuse”, vertaalt in klank en vorm het gedicht “Doucement”. Ook het derde deel is gebaseerd deze gedichtencyclus. Een zeer virtuoze benadering voor de vier instrumentisten van het kwartet, in combinatie met de spectrale en neo-tonale passages in de hoekdelen, contrasteren met het rustige en vredige middendeel.

Jacqueline Fontyn werd geboren in Antwerpen op 27 december 1930. Al heel vroeg ontdekken haar ouders haar muzikaal talent, en kort na haar vijfde verjaardag krijgt ze dagelijks piano-onderricht van de uitstekende Russische pedagoog Ignace Bolotine die tevens haar interesse en aanleg voor improvisatie stimuleert. Op haar veertiende besluit zij componiste te worden. Marcel Quinet wijdt haar in in de kunst van het componeren, waarna ze naar Parijs vertrekt en via Max Deutsch het twaalftonenstelsel van Schönberg ontdekt. Zelf zal ze tot 1979 een vrije dodecafonische schrijfstijl hanteren.
Haar compositorisch oeuvre omvat meer dan 100 werken, zowel orkestraal, vocaal, instrumentaal als kamermuziek. Ze worden geprogrammeerd door befaamde orkesten en in prestigieuze festivals over heel de wereld uitgevoerd.
Barones Jaqueline Fontyn schreef haar derde strijkkwartet in opdracht van de Landini’s in 2009. Jaqueline, nu bijna 80, heeft haar eigen kleurvolle, harmonische stijl, gekenmerkt door niet-alledaagse effecten, zoals het ‘zelf spreken’ tijdens het spelen, kloppen op het hout, veel col legno, aleatoriek enz… . Ook Jaqueline Fontyn zal op de uitvoering aanwezig zijn.

Programma :

  • Peter Benoit, Largo uit strijkkwartet
  • Hao-Fu Zhang, Strijkkwartet
  • Jan van Landeghem, Verhaerenkwartet
  • Jacqueline Fontyn, Strijkkwartet (wereldcreatie)
  • Maurice Ravel, Quattuor à cordes en fa majeur

Tijd en plaats van het gebeuren :

Rode Pomp Ensemble : Hefboomconcert Landini Strijkkwartet
Zaterdag 28 maart 2009 om 20.00 u
Concertzaal Parnassus

Oude Houtlei 124
9000 Gent

Meer info : www.rodepomp.be

Hefboomproject
De opbrengst van het concert gaat naar de inrichting van een groene speeltuin voor het schooltje De Oogappel, op de Reep in Gent. Op www.bsdeoogappel.be kan je foto’s bekijken van de speelplaats van de lagere school in haar huidige vorm…
Extra :
Jan van Landeghem : www.janvanlandeghem.be en www.matrix-new-music.be
Jacqueline Fontyn : www.jacquelinefontyn.be
Hao-Fu Zhang : brahms.ircam.fr