Opera XXI : nieuw festival voor hedendaagse opera, muziektheater en musical

Opera XXI Vier Vlaamse cultuurinstellingen – de Vlaamse Opera, De Singel, het productiehuis Lod en Muziektheater Transparant – organiseren van 3 tot 23 juni een nieuw festival voor hedendaagse opera, muziektheater en musical. Het project kreeg de titel Opera XXI en moet uitgroeien tot een tweejaarlijks evenement. De eerste editie brengt onder meer werk van Kris Defoort, Karel Goeyvaerts, Dominique Pauwels en Joachim Brackx. Het festival wil de vinger aan de pols houden van nieuwe ontwikkelingen in het hedendaagse muziektheater.

De geboorte van een nieuw festival.
Exact zestien jaar na het eenmalige festival DE OPERA, waarin een maand hedendaagse creaties centraal stonden, ziet een nieuw festival voor hedendaags muziektheater het licht. Een initiatief van de Vlaamse Opera en deSingel, met directe betrokkenheid van Muziektheater Transparant en LOD. Is het een toeval dat de data voor de verschillende producties zo kort na elkaar werden gepland nog voor er sprake was van een festival? Ja en neen. Noem het liever een gelukkige samenloop van omstandigheden waarbij verschillende actoren die hedendaagse muziektheatercreatie in Vlaanderen een warm hart toedragen elkaar vanzelf vinden.
Het réveil van operakunst prikkelt immers steeds opnieuw de verbeeldingskracht van een nieuwe generatie kunstenaars. Met niet alleen nieuwe composities, nieuwe libretti. Maar ook met een grootschalige meesterwerk van eigen bodem, Aquarius van Karel Goeyvaerts, dat ook al zestien jaar op een scenische versie lag te wachten en nu eindelijk een podium krijgt als internationale coproductie met het Holland Festival.

Dat de tweede opera van Kris Defoort, The House of the Sleeping Beauties, in dit festival een forum krijgt, klinkt als de logica zelve. Defoorts eerste opera werd in 2001 in deSingel door LOD gecreëerd en kende daarna een jarenlang succes op verschillende grote Europese festivals. In de voorbije jaren brachten zowel Muziektheater Transparant als LOD met de regelmaat van de klok hedendaagse producties naar deSingel en de Vlaamse Opera. Dikwijls kenden die ook heel wat succes tot in verre buitenlanden toe. Ook hun nieuwste producties mogen niet op dit festival ontbreken.

Noem dit nieuwe festival gerust een tweejaarlijks orgelpunt dat de constante zoektocht naar het onbekende, het nieuwe en het risico bezegelt. Want de toekomst van opera is niet alleen recreatie van het gekende repertoire. Pas wanneer wij een stevige extra aanzet geven tot nieuwe creatie op ruime schaal zullen wij de toekomst van opera echt verzekeren

Een nieuwe biënnale in vogelvlucht:
Voor het eerst bundelen vier Vlaamse culturele instellingen – Vlaamse Opera, deSingel, LOD, Muziektheater Transparant – de krachten voor een biënnale rond hedendaagse opera, muziektheater en musical. Voor deze eerste editie staan drie generaties componisten centraal: Karel Goeyvaerts (1923-1993), Kris Defoort (1959), Dominique Pauwels en Joachim Brackx (1975).
OPERA XXI zal zich richten op muzikale podiumkunsten als hedendaagse opera, muziektheater, musical. Aan de hand van voorstellingen, internationale ontmoetingen, publicaties en uitwisselingen zal OPERA XXI een staalkaart bieden van de sector en de vinger aan de pols van het veld houden.
Voor deze eerste editie van OPERA XXI staan er drie wereldcreaties op het programma – House of the Sleeping Beauties, Adams Appels en Die Entführung aus dem Paradies – en de allereerste scenische uitvoering van Aquarius.
OPERA XXI begint op 3 juni met House of the Sleeping Beauties in deSingel, gaat verder met Aquarius en Adams Appels en wordt afgesloten op 23 juni met de wereldpremière van Die Enftführung aus dem Paradies. Ondertussen brengt Champ d’Action nog een hommageconcert aan Goeyvaerts.
Daarnaast wordt er in het slotweekend van 20-22 juni in samenwerking met het Muziekcentrum Vlaanderen en het Vlaams TheaterInstituut een internationaal congres en een symposium georganiseerd. De publicaties Matrix en Courant zullen volledig in het teken staan van OPERA XXI.

Drie generaties componisten
Tijdens deze eerste editie van OPERA XXI staan er naast Karel Goeyvaerts nog drie componisten centraal die drie generaties omvatten.

Kris Defoort
De muziek van Kris Defoort (1959), huiscomponist bij LOD, laat zich kenmerken door een ontmoeting tussen het klassieke en het jazzidioom, tussen uitgeschreven en geïmproviseerde passages. Met zijn ensemble Dreamtime creëert hij een eigen muzikale taal die op een originele manier de traditionele jazzband herdefinieert.

Defoort studeerde blokfluit en oude muziek aan het Conservatorium van Antwerpen en volgde jazzpiano, hedendaagse compositie en vrije improvisatie in Luik. Tussen 1987 en 1990 woonde hij in New York. Daar volgde hij masterclasses maar was vooral actief als jazzpianist. Hij speelde op die manier mee met grote namen als Lionel Hampton, Tito Puente en vele anderen.

Na zijn terugkeer in België zette hij zijn muzikale pad verder: als componist, improviserend pianisten groepsleider van het sextet KD‟s Basement Party, zijn trio KD’s Decade, Octurn en Dreamtime. Naast zijn activiteiten als componist bleef hij actief als pianist/improvisator met artiesten en ensembles uit de hedendaagse jazzscene zoals bijvoorbeeld Garret List of AKA Moon, met wie hij regelmatig opnames maakte en in binnen- en buitenland op tournee ging.

Sinds 1998 is Kris Defoort componist in residentie bij LOD. Samen met Fatou Traoré creëerde hij er ondermeer de dansvoorstelling Passages.
Eind 2001 voltooide hij in opdracht van LOD en rotheater (Rotterdam), en in coproductie met De Munt/La Monnaie, deSingel, de Beethoven Academie en de Rotterdamse Schouwburg, de muziek voor de opera The Woman Who Walked into Doors, gebaseerd op het gelijknamige boek van Roddy Doyle. Deze “opera for soprano, actress and videoscreen” in regie van Guy Cassiers maakte een indrukwekkende tournee doorheen Europa (Ruhrtriennale, Paris, Strasbourg, Brussel, Dublin, Zürich, Amsterdam, Rotterdam, Antwerpen, ) en werd zowel door pers als publiek enthousiast onthaald.

In 2004 ontving Kris Defoort de Prijs van de Vlaamse Gemeenschap voor Muziek. De jury waardeerde het werk van Kris Defoort in het bijzonder om zijn hoge mate van professionaliteit en durf.
Sinds 2005 werkt Kris Defoort aan diverse projecten, waaronder Dedicatio, een pianocyclus bestaande uit negen muzikale brieven, dat eind 2006 door pianist Jan Michiels gecreëerd werd (productie LOD, coproductie BOZAR MUSIC en deSingel). Tijdens het seizoen 2006-2007 was Kris Defoort centrale gast in Bozar. Hij werd er als musicus in al zijn facetten getoond: als componist, jazzpianist en improvisator.

In opdracht van de Koningin Elisabeth wedstrijd 2007 schreef hij het opgelegde werk voor pianosolo voor de halve finales.
Kris Defoort is docent compositie/arrangement & vrije improvisatie aan het Koninklijk Vlaams Muziekconservatorium Brussel.

Joachim Brackx
Oostendenaar Joachim Brackx volgde eerst een humanioraopleiding in de exacte wetenschappen om daarna compositie te studeren aan het Conservatorium van Gent in de klas van Godfried-Willem Raes. Hij concentreerde zich daar op experimentele muziek, vokale muziek en electronica.

Hij realiseerde compositieoprachten voor diverse ensembles en verenigingen zoals v.z.w. De Verenigde Concertfabrieken, Champ d’Action, het Spectra Ensemble, het Goeyvaerts Consort, Ex Tempore, de K.U.Leuven en het STUK
. Hij staat als een van de acht toonaangevende Vlaamse componisten vermeld in het boek Contemporary Music in the Low Countries van Emile Wennekes en Mark Delaere.

Naast componist is hij ook zanger. Hij is actief in verschillende professionele ensembles zoals Currende (E. Van Nevel) en het Collegium Vocale (P. Herreweghe) en zong in diverse muziektheaterproducties van o.a. Walpurgis, Happy New Ears en het Onafhankelijk Toneel (Rotterdam).

Van 1998, het jaar waarin hij afstudeerde als Meester in de Compositie, tot 2003 was hij docent compositie aan de Hogeschool Gent, departement muziek en dramatische kunst. Van 2001 tot 2003 was hij ook houder van de junior leerstoel nieuwe muziek aan de K.U.Leuven.

Hij werkte een aantal jaar bij Stichting Logos, organisatie voor hedendaagse en experimentele muziek in Gent, werkte van 2002 tot 2007 bij VRT-zender Klara en was stichtend bestuurslid van ComAv, de Vlaamse componistenvereniging.

Op dit moment heeft Joachim ervoor gekozen voltijds met componeren en zingen bezig te zijn en is hij in residentie bij Muziektheater Transparant. Er staan ook producties op stapel met het Koninklijk Filmarchief & de Beursschouwburg, filmproductiehuis Potemkino, het Symfonieorkest van Vlaanderen en een aantal oude muziekensembles die een uitdaging met een levende componist niet uit de weg gaan. Een excursie in de wereld van de experimentele popmuziek is gepland.

Dominique Pauwels
Dominique Pauwels studeerde aan het conservatorium van Gent, het Sweelinck Conservatorium van Amsterdam en het IRCAM te Parijs. In 1991 behaalde hij aan het Berklee College of Music te Boston, Massachusetts het einddiploma compositie en filmcompositie. Vanaf toen begon hij zich steeds meer toe te leggen op computertechnologieën en software voor composities.

Sinds 1991 componeert hij regelmatig voor tv, zoals voor Het huis van wantrouwen, Morgen maandag, Alles kan beter, De Mol, Het eiland, De Parelvissers, De Slimste Mens, De pappenheimers en verzorgde hij de aankleding van verschillende nieuwsprogramma’s voor ‘één’.

Dominique Pauwels nam verschillende platen en cd’s op (o.a. Chris Whitley New York en Onegin), en krijgt regelmatig compositieopdrachten voor (muziek)theater, film en publiciteit. Zo verzorgde hij onder meer de muziek voor Lifestyle (1998, Victoria), Niet alle Marokkanen zijn dieven (2001, Arne Sierens), Royal Madness (2001, Gonnie Heggen), No Comment (2003, Jan Lauwers), Het oor (Apsara blokfluitenkwartet), en DeadDogsDon’tDance/DjamesDjoyceDeaD (2003, Jan Lauwers)
Voor Quatuor Diotima schreef hij zijn eerste strijkkwartet (2004) en in 2006 verzorgde hij de filmmuziek van Looking for Alfred, een kortfilm van Johan Grimonprez, die de European Media Award in de wacht sleepte.

Sinds 2004 is Dominique Pauwels componist in residentie bij LOD. Hij werkte er nauw samen met choreografe en danseres Karine Ponties aan producties als Le chant d’amour du grand singe (2003), Brutalis (2003), Holeulone (2006), Boreas (2007). In 2004 maakte hij voor haar, los van LOD, de soundtrack voor I am not a sweet little girl en Desirabilis. Met Guy Cassiers creëerde hij voor LOD en Toneelhuis Onegin (2006) en Wolfskers (2007).
In 2008 werkte hij samen met Peter Verhelst aan LEX en met An De Donder aan Twee oude vrouwtjes, gebaseerd op de gelijknamige tekst van Toon Tellegen.
Eerder dit seizoen werkte hij samen met Pieter De Buysser en Inne Goris aan Judaspassie (met onder andere Collegium Vocale en B’Rock).
De komende seizoenen zijn nieuwe creaties (opera, musical en ander muziektheater) met Guy Cassiers, An De Donder, Stef Lernous en Erik De Volder voorzien.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Opera XXI – Biënnale hedendaags muziektheater
Van woendag 3 tot en met dinsdag 23 juni 2009

Voorstellingen, concerten, ontmoetingen en debatten rond hedendaags muziektheater, opera en musical in de Vlaamse Opera Antwerpen/Gent – deSingel – Bourlaschouwburg – NTGent

Meer info : www.operaxxi.be, www.desingel.be, www.vlaamseopera.be, www.lod.be, www.transparant.be, www.muziekcentrum.be en www.vti.be

Elders op Oorgetuige :
Adams appels : een krankzinnige trip door de wereld van goed en kwaad, 26/05/2009
House of the Sleeping Beauties : een opera over afscheid nemen, ouderdom en dood, 3/05/2009