Jan Sciffer & Hans Ryckelynck spelen sonates van Brahms en Celis in Dendermonde

Frits Celis Jan Sciffer, bekend als cellist van het Spiegelstrijkkwartet, en pianist Hans Ryckelynck spelen in het Dendermondse cultuurcentum Belgica sonates van Brahms en Frits Celis (foto). Celis, één van de toonaangevende figuren van het Vlaamse muziekleven, dirigent en componist, staat bekend om zijn schilderende en beeldende muziek. Zijn cellosonate uit 1962 is het laatste werk uit zijn tonale periode en heeft een bijzonder zangerig karakter. De compositie bestaat uit een prachtige langzame beweging en spannende dynamische hoekdelen, geschreven in een taal met veel harmonische en melodische rijkdom. Een waardige ‘match’ voor de eerste sonate van Brahms, wiens kamermuziek oeuvre behoort tot de onbetwiste hoogtepunten van de romantiek.

Frits Celis (Antwerpen, 1929) is studeerde aan de Koninklijke Muziekconservatoria in Antwerpen en Brussel, de Universität für Musik und Darstellende Kunst “Mozarteum” Salzburg te Salzburg en de Hochschule für Musik in Keulen.
Celis begon als harpist, en werd daarna dirigent en muziekdirecteur aan de Koninklijke Muntschouwburg, de Koninklijke Vlaamse Opera en de Opera voor Vlaanderen. Hij was gastdirigent in Nederland, Frankrijk, Spanje, Duitsland en de Verenigde Staten.
Later legde hij zich hoofdzakelijk op compositie toe. Zijn stijl evolueerde via expressionisme en serialisme naar een vrij-atonale schriftuur met onmiskenbare voorkeur voor het lyrische aspect van de muziektaal.

Zijn eerste werken, ontstaan tussen 1949 en 1963, zijn nog uitgesproken tonaal en worden gekenmerkt door een eerder romantisch idioom. Na en periode van creatieve inactiviteit – te wijten aan tijdrovende opdrachten als dirigent – ontstond in 1966 de Elegie op. 7 voor symfonisch orkest. Het werd de eerste van een reeks atonale werken met uitgesproken expressionistische kenmerken.

In 1974 luidde de compositie voor kamerorkest Variazioni op.11 een nieuwe stijlperiode in die sterk aanleunt bij de principes van het serialisme. Deze schrijfwijze bleek uiteindelijk niet te beantwoorden aan Celis’ artistieke geaardheid: in toenemende mate kwam het seriële scheppingsprocédé hem, omwille van de grote cerebrale beheersing die dergelijke manier van componeren behoeft, als creatief remmend over, zodat hij na enkele pogingen terugkeerde naar de vrije atonaliteit. Frits Celis laat zijn melodische vinding immers liever over aan zijn intuïtie, om ze daarna pas vanuit zijn vakkennis te censureren en in te passen in een coherent geheel.

Frits Celis componeert niet alleen voor zichzelf, maar wil vooral een gemotiveerd en gevormd publiek bereiken: “het doel is beluisterd worden”. Hij is van mening dat niet alleen de toehoorder maar ook de hedendaagse componist zelf een zekere schuld treft voor het ontstaan van de beruchte kloof tussen hen beiden: hedendaagse muziek die vooral cerebraal is geconcipieerd, wordt immers vaak als wanklinkend en chaotisch ervaren, zelfs door de ernstige muziekliefhebber. Vanuit dit perspectief hanteert Frits Celis een toegankelijk lyrisme, en schuwt hij allerminst de consonant als expressief medium binnen zijn atonale klankwereld. Zijn artistieke integriteit valt echter nooit ten prooi aan enige vorm van commercialiteit. Daarnaast mijdt hij ook het experiment of het effect als uitgangspunt, omdat de oprechte en welwillende luisteraar daar volgens hem zelden een beklijvende boodschap aan heeft.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Jan Sciffer & Hans Ryckelynck : Brahms, Frits Celis
Zondag 30 januari 2011 om 11.00 u
CC Belgica – Huis van Winckel
Kerkstraat 24
9200 Dendermonde

Meer info : www.ccbelgica.be

Extra :
Frits Celis op www.muziekcentrum.be, www.cebedem.be en www.matrix-new-music.be

Elders op Oorgetuige :
Jan Sciffer & Hans Ryckelynck brengen werk van Frits Celis en Louis Vierne in Leut, 15/11/2010
Guido De Neve & Jan Michiels zetten Frits Celis in de kijker, 7/02/2010