Een nieuw geluid, een nieuwe kijk : muziek & films met het NOB in Bozar

Dirk Brossé Op donderdag 3 februari krijgen films die decennia lang zwegen, een stem van componisten als Dirk Brossé (foto), Alain Craens, Pierre Bartholomée en Arnould Massart. Daarmee vertellen ze een eigentijds verhaal. Onder leiding van Dirk Brossé worden de nieuwe klanken door het Nationaal Orkest van België simultaan met de beelden uitgevoerd.

Bijzondere films die decennia lang zwegen kregen van componisten Dirk Brossé, Alain Craens, Pierre Bartholomée en Arnould Massart een hedendaagse soundtrack waarmee ze een eigentijds verhaal kunnen vertellen. Zo kreeg onder meer La maison du Fantoche, het laatste werk van de Franse uitvinder van de tekenfilm Emile Cohl, een nieuw geluid, net als de abstracte film Diagonale Symphonien van Viking Eggeling. In Amore pedestre van Marcel Fabre uit 1914 komen alleen de voeten en schoenen van de acteurs in beeld. Dirk Brossé voorzag dit frivole voetenspel van de juiste muziek. Of ze nu historisch belangrijk, informatief of gewoon grappig zijn, al deze korte films prikkelden de verbeelding van vier Belgische componisten op een buitengewone manier. Dankzij de medewerking van Bozar Music en het Cinematek, en onder leiding van filmmuziekspecialist Dirk Brossé, kan het NOB de nieuwe partituren die deze films nu vergezellen nu ook simultaan met de beelden uitvoeren.

De muziek van Alain Craens (1957) laat zich niet in een hokje duwen: soms is zij tonaal, soms eerder atonaal of vrij tonaal. Vaak vertoont ze kenmerken van het impressionisme, de minimal music of de jazz. Bovenal echter wil ze toegankelijk zijn. Na het complexe modernisme, waarin het experiment centraal stond, is het volgens Craens tijd om terug een normale relatie met het publiek op te bouwen. Muziek mag opnieuw “gewoon mooi” zijn, zonder vernieuwende bijbedoelingen. Hij keert daardoor terug naar de traditionele drieklank, die echter niet functioneel of tonaal wordt gehanteerd. Men heeft soms de indruk dat er bepaalde tonaliteiten of tooncentra worden gesuggereerd, wat niet in Craens’ bedoeling ligt: hij werkt met toevallige, consonante ontmoetingen tussen klanken en wil toewerken naar steunpunten. Op die manier wil hij een brug slaan tussen zijn eigen individuele expressie en het publiek.

Pierre Bartholomée werd geboren in Brussel in 1937. Op zijn zesde begon hij pianoles te volgen. Na zijn studies piano aan het Conservatoire Royal de Bruxelles bij André Dumortier behaalde hij in Italië een meestergraad bij Wilhelm Kempff.
Samen met Henri Pousseur stichtte hij het ensemble Musiques Nouvelles en het Centre de Recherche et de Création musicales de Wallonie. Zijn carrière als pianist en deze als dirigent bij dit ensemble, waarmee hij de belangrijkste steden en festivals aandeed (Avignon, Parijs, Amsterdam, Warschau, Madrid, Belgrado, Zagreb), combineert hij met de functie van producer op de muziekdienst van de RTBF. Daarnaast is hij dertig jaar lang actief als orkestdirigent, waarvan tweeëntwintig seizoenen bij het Orchestre Philharmonique de Liège.
Pierre Bartholomée wordt zowat overal in Europa, in de VS en in Japan uitgenodigd als vertolker van een breed repertoire (van Purcell tot Boulez, van Bach tot Messiaen, van Haydn tot Pousseur – via Mozart, Beethoven, Schumann, Brahms, Liszt, Wagner, Mahler, Stravinsky, Bartók, Varèse, Schönberg, Webern, Stockhausen, Berio, Xenakis, Boesmans, Rihm…), en dit in samenwerking met internationale solisten. Bij deze programma’s, evenals in het groot aantal radio- en cd-opnames dat hij heeft gerealiseerd, legt Pierre Bartholomée steeds de nadruk op de creatie.

Naast al deze activiteiten zetelt Pierre Bartholomée geregeld in de jury van internationale wedstrijden voor muziekinterpretatie en compositie. Zo was hij de voorzitter van het internationaal concours voor orkestdirectie Antonio Pedrotti en maakte hij deel uit van de jury van de Koningin Elisabeth Wedstrijd, van het Gaudeamus Concours en van de compositiewedstrijd van het festival van Besançon. Hij is corresponderend lid van de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten van België. Koning Albert II kende hem de titel van Ridder toe.

Dirk Brossé (1960) is één van Europa’s meest veelzijdige componisten en is een gerespecteerd dirigent op de internationale muziekscène. Sedert 1999 is hij muziekdirecteur van het Tokyo International Music Festival en muziekdirecteur bij het prestigieuze Internationaal Filmfestival van Vlaanderen. Dirk Brossé dirigeerde de belangrijkste Belgische orkesten, waaronder het Vlaams Radio Orkest, de Filharmonie en het Nationaal Orkest van België. Hij is als gastdirigent door talrijke grote orkesten gevraagd en heeft in de bekendste zalen over de hele wereld gestaan. Dirk Brossé kreeg de titel “Cultureel Ambassadeur van Vlaanderen”.

Dirk Brossé is een veelzijdig en succesvol componist. Hij schreef liederen, kamermuziek, symfonische werken, een oratorium, theatermuziek en filmmuziek. Zijn muziek wordt wereldwijd uitgevoerd en werd reeds in meer dan 40 landen opgenomen. “Universaliteit” lijkt een sleutelwoord te zijn dat het gehele werk van Brossé karakteriseert, en dit op verschillende niveaus. In de eerste plaats wil de componist met zijn œuvre een “universeel” publiek bereiken. In functie daarvan wordt bewust geopteerd voor een directe taal die onmiddellijk aanspreekt en ook voor de muzikale “leek” toegankelijk is. Daarbij is Brossé niet bevreesd om naast de technieken van de “klassieke”, tonale traditie regelmatig uitstapjes te maken in het domein van de wereldmuziek en de populaire genres. Bij zijn composities maakt hij ook graag gebruik van een onderliggend programma, dat de muziek met buitenmuzikale elementen verbindt en een heldere verhaallijn garandeert.

Hetzelfde streven naar alomvattendheid uit zich ten tweede in de domeinen waarin Brossé werkzaam is. De symfonische muziek wordt vertegenwoordigd door symfonieën als Artesia (1995) en The Birth of Music (1997), naast concerto’s voor onder meer viool en klarinet en enkele symfonische ouvertures. Daarnaast is Brossé ook erg actief op het terrein van de filmmuziek en schreef hij muziek voor films van Jean-Pierre De Decker, Roland Verhavert en Stijn Coninx. Enkele inspiratiebronnen op dit gebied zijn de Hollywood-componisten Erich Wolfgang Korngold en Franz Waxman. Brossé stelt zich daarbij steeds als doel om volwaardige muziek te schrijven, die meer is dan een klankomlijsting van bewegende beelden. De dramatiek moet een intrinsiek bestanddeel van de compositie zelf vormen en mag geen louter afgeleide van het scenario zijn. Deze kwaliteiten worden eveneens nagestreefd in musicals als Sacco & Vanzetti (1996), Kuifje – de Zonnetempel (2001) en Daens (2007), een derde domein waarin Brossé zich engageert.

Programma :

  • Alain Craens, Filmmuziek van “Maison du fantoche” en “Un monsieur qui a du souffle”
  • Pierre Bartholomée, Filmmuziek van “Breakers”
  • Dirk Brossé, Filmmuziek van “Amore pedestre”, “The motorist” en “La vie aquatique”
  • Arnould Massart, Filmmuziek van “Diagonale Symphonien” (Viking Eggeling) en “And now Felix prepares for a picnic”

Tijd en plaats van het gebeuren :

Nationaal Orkest van België : Muziek & films
Donderdag 3 februari 2011 om 20.00 u
Bozar
– Henry Le Boeufzaal
Ravensteinstraat 23
1000 Brussel

Meer info : www.bozar.be, www.cinematek.be en www.nob-onb.be

Extra :
Alain Craens : www.alaincraens.com, www.cebedem.be en www.matrix-new-music.be
Pierre Bartholomée : www.pierrebartholomee.com, www.cebedem.be en youtube
Dirk Brossé : www.dirkbrosse.be, www.matrix-new-music.be en youtube
Arnould Massart op www.jazzenligne.com
Arnould Massart : L’instinct des sons, Entretien Isabelle Françaix op www.musiquesnouvelles.com

Elders op Oorgetuige :
Orchestre philharmonique de Liège Wallonie Bruxelles viert 50ste verjaardag, 2/12/2010
Hommage aan Pierre Bartholomée, 5/03/2008
Requiem van Pierre Bartholomée gaat deze week in première, 5/11/2007
Ensemble Musiques Nouvelles : Bartholomée, Gobert, Eggert, Viñao, 12/03/2007